Je kind kruipt verdrietig in een hoekje nadat het iets heeft gedaan wat “niet mocht”. Misschien zegt hij zachtjes “ik ben stom” of durft ze je niet aan te kijken. Herkenbaar? Voor veel ouders is het hartverscheurend om te zien hoe hun kind worstelt met gevoelens van schaamte of schuld. Toch zijn deze emoties een belangrijk onderdeel van de sociale en emotionele ontwikkeling van een kind. In dit artikel duiken we dieper in het thema schaamte en schuld bij kinderen en bespreken we hoe je als ouder liefdevol en effectief kunt omgaan met deze gevoelens.
Waarom gevoelens van schaamte en schuld normaal zijn
Schaamte en schuld zijn menselijke emoties die ons helpen omgaan met de wereld om ons heen. Ook kinderen ervaren deze gevoelens, vaak al op jonge leeftijd. Schuld ontstaat meestal wanneer een kind beseft dat het iets heeft gedaan wat een ander pijn heeft gedaan of een regel heeft overtreden. Schaamte daarentegen gaat dieper: het is het gevoel “niet goed genoeg” te zijn. Deze emoties spelen een belangrijke rol in de morele ontwikkeling en helpen kinderen om empathie en verantwoordelijkheid te ontwikkelen.
Ouders schrikken vaak als hun kind overweldigd lijkt door schaamte of zichzelf iets verwijt. Toch is het belangrijk te beseffen dat deze gevoelens signalen zijn van groei. Een kind dat schuld voelt, leert dat daden gevolgen hebben. Een kind dat zich schaamt, beseft dat gedrag invloed heeft op relaties. Wanneer je als ouder deze processen begrijpt, kun je je kind begeleiden in plaats van corrigeren.
In de integratieve kindertherapie zien we schaamte en schuld als poorten naar zelfbewustzijn. Ze laten zien dat een kind bezig is met zijn of haar plek in de wereld. Het doel is niet om die gevoelens weg te nemen, maar om ze hanteerbaar te maken. Door schaamte en schuld erkenning te geven, leert een kind dat emoties niet gevaarlijk zijn, maar informatie geven over wat er vanbinnen gebeurt.
Hoe je jouw kind kan helpen deze emoties te begrijpen
De eerste stap is ruimte geven aan het gevoel. Als je kind zegt “ik ben stom”, probeer dan niet meteen te ontkennen (“Nee hoor, dat is niet zo!”), maar luister en benoem wat je ziet. Zeg bijvoorbeeld: “Ik zie dat je baalt van wat er is gebeurd.” Zo voelt je kind zich gehoord. Dit zorgt voor emotionele veiligheid — een essentieel uitgangspunt voor zelfvertrouwen.
Daarnaast helpt het om schaamte en schuld uit elkaar te halen. Je kunt zeggen: “Je deed iets wat niet fijn was voor een ander, maar dat betekent niet dat jij niet goed bent.” Zo leer je je kind om gedrag te scheiden van identiteit. Dat maakt het makkelijker om verantwoordelijkheid te nemen zonder zichzelf negatief te beoordelen.
Soms zijn gevoelens van schaamte dieper geworteld — bijvoorbeeld door eerdere ervaringen of hooggevoeligheid. Een kindertherapeut kan helpen om deze emoties op een veilige manier te onderzoeken. Binnen de integratieve kindertherapie gebruiken we spel, tekeningen of verhalen om kinderen te helpen begrijpen wat ze voelen en waarom. Zo groeit hun innerlijke veerkracht, waardoor ze beter leren omgaan met moeilijk momenten.
Hoe integratieve kindertherapie hierbij ondersteunt
In de integratieve benadering wordt elk kind gezien als een geheel van denken, voelen, doen en zijn. Wanneer schaamte of schuld te zwaar wordt, kijken we samen met het kind naar wat eronder ligt: angst om afgewezen te worden, een groot verantwoordelijkheidsgevoel, of misschien een behoefte aan bevestiging. Door aandacht te geven aan de onderliggende laag, verdwijnt vaak al een deel van de spanning.
Tijdens sessies gebruiken we methoden die aansluiten bij de belevingswereld van het kind van 4–12 jaar: spel, verhalen, creatieve expressie of eenvoudige lichaamsgerichte oefeningen. Hierdoor ervaart het kind dat emoties er mogen zijn zonder oordeel. Dit helpt om een realistisch zelfbeeld op te bouwen en om mild te leren kijken naar fouten — iets waar veel volwassenen nog moeite mee hebben.
Ouders worden actief betrokken bij het proces. We bespreken wat er thuis gebeurt, hoe emoties zich uiten, en hoe je als ouder kunt aansluiten bij de behoeften van je kind. Zo ontstaat er een gezamenlijk traject waarin groei centraal staat — niet perfectie. Op Optikans geloven we dat elk gevoel, hoe moeilijk ook, een kans biedt om dichter bij jezelf te komen.
Schaamte en schuld horen bij het leven — ook bij dat van je kind. Door ze niet te vermijden, maar samen te leren begrijpen, geef je je kind een krachtige basis voor zelfvertrouwen en veerkracht. Jij bent de veilige haven waarin emoties onderzocht en verwerkt mogen worden.
Wil je weten of integratieve kindertherapie iets voor jouw kind is? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek of lees meer over Optikans en onze werkwijze. Samen ontdekken we wat jouw kind nodig heeft om met meer rust en zelfvertrouwen in het leven te staan.